Tuesday, April 09, 2013

IT TAKES A MAN AND A WOMAN (A Must-Watch)

Sinundan namin ni misis ang Sarah-John Lloyd trilogy mula 2008 hanggang 2013. Iba talaga ang chemistry ng dalawang on-screen lovers. Binihag nila ang masayahin at mapagmahal na puso ng Pinoy. Mula sa mga cheesy pick-up lines hanggang sa wagas na  "Rain Dance", pinagaan ng pelikula ang pagharap sa mabibigat na isyu ng buhay-pag-ibig.

Nakatatak na sa kasaysayan ng pelikulang Pinoy ang box-office romantic comedy. Mahusay ang produksyon. Makabuluhan ang laman at daloy ng istorya. Natural ang bitaw ng mga linya. Tagos sa puso ng manononood. Higit sa lahat, umaapaw sa mga aral ukol sa wagas na pagmamahal. Sa pangatlong pagkakataon, muling nainlab at ngumiti ang sambayanan. Magandang balikan at silipin ang mga temang bumuhay sa pagmamahalan ni Laida at Miggy.

FAMILY - Magmula sa part 1 ng trilogy, lutang na lutang ang impluwensiya ng pamilya. Nang mag-inarte si Laida dahil sa mga tampuhan nila ni Miggy, naroon ang kaniyang mga mahal sa buhay upang yakapin siya. Nang mag-struggle si Miggy sa kaniyang posisyon bilang anak ng isang mistress, pinilit niyang makuha ang tiwala ng kaniyang mga kapatid. Lahat tayo ay siguradong maluluha sa mga tagpong ibinuhos ni Laida at Miggy ang bigat ng kanilang kalooban at sinalo sila ng kanilang sambahayan. Blood will always be thicker than water. Kahit ano pa ang pagkakamali ng ating ka-pamilya, mananatili sila sa ating puso.

FRIENDS - Pampatamis ng kuwento ang Zoila and Friends, ang makukulit na barkada ni Laida na humahampas sa kaniya sa mga panahong hindi siya nag-iisip nang tuwid at tama.  Huwag mamaliitin ang papel ng inyong kaibigan sa usapin ng pakikipagrelasyon. Marami silang nakikita na hindi nasasagap ng radar ng iyong isip at damdamin. At kung tunay silang "concerned" sa iyo, hindi ka nila kailanman iiwan sa panahon ng kalungkutan. Hindi ka rin nila hahayaang malubog sa kumunoy ng pagdurusa bunga ng iyong kapusukan.

FORGIVENESS- Sa pangatlong pelikula, hindi kailanman pinatahimik si Laida ng kaniyang desisyon na magkaroon ng "pusong bato". Sa kabila ng iyak at luhod ng nagkasalang partner, nagbulag-bulagan siya sa pagsusumamo ng kasintahan. Sa bandang huli, siya pa rin ang talo. Swak na swak ang sinambit ng ina ni Laida, na nakaranas din ng unos sa kaniyang relasyon sa kaniyang asawa--ang pagpapatawad, katulad ng pag-ibig, ay isang desisyon.

FAITHFULNESS- Ang taong tapat, hindi napapagod umibig. Ang taong tapat, hindi kayang makipagharutan sa iba. Ang taong tapat, nagtitiis hanggang huli. Ang taong nagmamahal, kayang tabunan ang anumang kasalanan. Ang tunay na nagmamahal, hindi  nakatingin sa kahinaan ng partner dahil siya mismo ay mayroon ding pagkukulang. Hindi siya nakatuon sa kung ano ang kaniyang makukuha sa relasyon. Mahalagang maunawaan ng marami na ang pag-ibig ay hindi laging "bed of roses". Dahil maging ang tangkay ng rosas ay puno ng tinik. Nagising sa katotohanan si Laida na hindi fairy tale ang pakikipagrelasyon. Hindi "happy ever after" ang dapat asahan kundi "reality" ever after.

Wednesday, February 27, 2013

LOVESTRUCK Sabit Series 5: One for the ONE

Maraming magkasintahan ang pinag-iisa lamang ng kanilang damdamin para sa isa't isa. Dahil walang nangangalaga at sumusubaybay sa kanilang relasyon, mabilis itong nabubuwal sa pagdating ng problema. Mababaw at mahina ang pundasyon. Kasi may missing element: si Lord.

Sa Hardin ng Eden, ipinakita ng Diyos ang kaniyang dakilang plano sa lahat ng magsing-irog (Gen. 2:21-24). Hindi niya pinayagan na malungkot at nag-iisa si Adan. Nilikha Niya si Eba mula sa kaniyang tadyang--simbolo na ang babae ay kaisa ng lalake sa buhay at dapat pangalagaan. Inilapit ng Diyos kay Adan si Eba. Hindi naghanap ang lalake. Ang Diyos mismo ang nagbigay. Sa lahat ng ito, walang "intervention" ang tao. Si Lord ang nagplano ng lahat. At tandaan natin na ang lahat ng Kaniyang plano ay mabuti at ganap (Jeremiah 29:11).

Walang kasiyahan sa isang relasyon na papalit-palit at hindi pangmatagalan. Dinisenyo ng Diyos ang kasal para sa ating ikabubuti. Ang sinumang yumuyurak o sumisira sa kaayusang ito ay hindi lamang nagkakasala sa Panginoon kundi maging sa kaniyang sarili. God designed marriage for us to pursue holiness and righteousness. Malibang Siya ang magtatag ng sambahayan, mapapagod ang mga taong nagtataguyod nito (Psalm 127:1).

Ang pagdedesisyon sa paghihiwalay ay hindi lamang dapat ginagawa ng mag-asawa. Kasi noong ikinasal kayo, kasama si Lord, di ba? Remember ang bendisyon? In the name of the Father, of the Son and of the Holy Spirit?  Nagsumpaan pa kayo sa isa't isa ng "until death do us part".

Dapat may "say" si Lord sa inyong relasyon. E, ayaw ninya ng divorce. Kaya hindi kayo puwedeng maghiwalay (Malachi 2:16). Maging ang Saligang Batas ng Pilipinas, pinoprotektahan ang institusyon ng kasal (Article II, Sec. 2 and Article XV, Sec. 1 and 2). Marriage is more than a legal contract. It is a holy covenant initiated by God himself.

Sa mga singles pa lamang, madaling i-kompromiso ang 6:14 Rule (2 Cor. 6:14) kung hindi BIG DEAL sa iyo ang iyong relasyon sa Panginoon. Kailangang "tunay" at "buong-buo" ang pagmamahal mo sa Diyos (Matt. 22:37-39). I-align ang nais ng iyong puso sa gusto Niya, hindi sa kung ano ang nais mo.

Noong Old Testament times, ipinagbabawal na pagsamahin sa isang pamatok upang mag-araro sa bukid ang isang baka at asno (Deut. 22:10). Siguradong mabibigatan ang dalawa sa pagtatrabaho. Ganundin, magiging mabigat ang relasyon ng dalawang taong walang pagkakaisa sa espiritu.

Matuto sa naging karanasan ni Haring Solomon. Uber-talino sana kaso uber-disobedient din. Inilayo siya ng kaniyang halos isang libong asawa mula sa Panginoon (1 Kings 11:4-8). Hindi imposibleng mangyari rin ito sa mga "disobedient" na mananampalataya. You cannot serve two masters. Kapag kayo ay nagsama ng iyong partner na hindi mananampalataya, mahirap maging "biyenan" si satanas (John 1:12, John 8:44, 1 John 3:10).

Marriage is all about "oneness" (Genesis 2:24, Matthew 19:6). Malabong maging "isa" kayo sa harap ng Panginoon kung hindi kayo parehong nagmamahal sa Kaniya. Partners cannot truly walk together unless they agree (Amos 3:3). Kapag kayo ay nagkapamilya na, how would you admonish your children to love the Lord kung isa sa inyo ay walang relasyon sa Diyos (Eph. 6:4)?

Mahirap magmahal nang tunay kung hindi mo kilala ang tunay na pag-ibig (1 John 4:7-8). Relationships should always be a love triangle. Si Lord ang nasa tuktok ng tatsulok at kayong dalawang mag-partner ang nasa magkabilang dulo. Habang pareho kayong lumalapit sa Kaniya, naglalapit rin ang inyong puso at kaluluwa. A three-fold cord is not easily broken (Eccl. 4:12). Kailangang nakatuon ang bawat isa na pasayahin ang puso ng Panginoon.

Let's pray. "Lord, patawad kung inuuna ko ang aking nais kaysa sundin ang Iyong kalooban. Tulungan mo akong iwan ang lahat ng bagay na nagpapalayo sa akin sa iyong puso. Ayaw kong masira ang magandang plano mo para sa aking buhay pag-ibig. Gusto kong ikaw ang maging first and endless love ko. Amen."

Tuesday, February 26, 2013

Kapag Naging Showbiz ang Pulitika

Umiikot daw ang buhay ng Pinoy sa PBA--pulitika, basketbol at artista. Hindi kumpleto ang ating araw kapag hindi tayo napapangiti ng isang variety show, telenovela o ng isang matinding laban ng Barangay Ginebra. Hindi rin magpapahuli ang ating pulitika na katulad ng isang pelikula--may comedy, action at drama. Swak na swak talaga ang slogan na, "It is more fun in the Philippines."

Kung dati ay mga pulitiko ang nag-iimbita sa mga artista para pasayahin ang kanilang campaign activities, nabaligtad na ang eksena. Ang mga artista na ang tumatakbo sa pulitika. At dahil mga artista na ang katapat ng mga pulitiko, napipilitan na rin silang sumayaw at magpaka-showbiz. That's Entertainment na ang format ng programa sa pangangampanya.

Bahagi ng buhay ng mga pulitiko ang showbiz--mula sa pagi-endorso sa kanilang political advertisements hanggang sa kanilang buhay pag-ibig. Kung mahirap tandaan ng publiko ang pangalan mo, tatandaan nila ang nag-endorso sa iyo. Importante ang "name recall" upang tumaas ang tsansang manalo. Para mas madaling tandaan ng publiko, puwede mo ring itapat ang schedule ng iyong kasal sa isang sikat na artista bago mag-eleksyon.

Sinimulan ni Rogelio dela Rosa ang "trend" ng pagpasok ng mga artista sa pulitika noong dekada '50. Naging Senador siya noong 1957 subalit naudlot ang pagtakbo sa pagka-presidente sa paniniwalang hindi niya kayang sabayan ang dumi ng pulitika sa bansa. Mahigit apatnapung taon ang lumipas, noong 1998, iniluklok ng sambayanan ang kauna-unahang presidente na dugong showbiz--si Joseph Ejercito Estrada. Sinundan pa ito ng pagkandidato sa pagkapangulo ng Hari ng pelikulang Filipino na si Fernando Poe, Jr. noong 2004.

Maraming aral ang iniwan ng pagtakbo ni Erap sa pulitika. Una, hindi sapat ang kasikatan upang maging magaling at mabuting pangulo. Katulad ng ibang lider ng bansa, kailangan ng matinding pagsasanay at edukasyon ang nagbabalak na maging pangulo.

Pangalawa, hindi maaaring gawing movie script ang mga programa sa pamahalaan. Huwag mangangako ng mga bagay na hindi "totoo sa puso" at hindi kayang tupdin. Sa kaniyang inaugural speech, sinabi ni Erap: "walang kaibigan, walang kumpare, walang kamag-anak" ang maaring makialam sa kaniyang gobyerno. Ngunit sa loob lamang ng dalawang taon sa puwesto, namayani ang kaniyang mga cronies at "midnight cabinet" members.

Pangatlo, kung ang media ang nagluklok kay Erap sa puwesto, ito rin ang naging dahilan ng pagbagsak nito. Hindi nagkamali ang sambayan nang iluklok nila si Erap dahil naging simbolo siya ng kanilang hinaing at pangarap na guminhawa ang buhay. Nang simulan ng media ang serye ng expose' ukol sa mga mansyon at kalaguyo ng pangulo, unti-unting tumamlay ang kaniyang kinang. Sinira ni Erap ang tiwala ng sambayanan sa samu't-saring corruption scandals na naglantad ng kaniyang pribadong buhay at tunay na kulay. Napatunayang guilty siya sa kaso ng plunder o pagnanakaw sa kaban ng bayan.

Sa kasalukuyan, maraming pulitiko pa rin ang gumagamit ng "showbiz techniques" upang hilutin ang isip ng sambayanan. Kapansin-pansin ang kanilang pamamayagpag sa mga programa sa radyo at telebisyon. Hindi naman tayo ipinanganak kahapon. Alam nating bahagi ito ng kanilang campaign strategy upang mapalapit sa puso ng publiko. Sa isang bansang mahilig manood ng telebisyon, ito ang pinakamainam na paraan upang mabuo at patatagin ang positibong imahe ng mga kandidato. Sa ganitong kalakaran, dapat tingnan ng COMELEC kung dapat nang ibawas sa kanilang campaign airtime ang madalas nilang paglabas sa telebisyon. Ganundin, kailangang maayos na rin ang regulasyon ukol sa online campaigning na siyang nagiging bentahe ng mga mga pulitikong may sapat na kayamanan.

Sa kabila ng lahat, nakakatuwang isipin na mas matalino na ang sambayanan ngayon, lalo na ang Internet generation. Hindi na sila madaling madala ng "glitter" effect ng mga artistang kumakandidato. Mas mahusay na silang mag-analisa ng mga isyu dahil mas marami na ang impormasyon na maaaring tingnan upang suriin ang mga kandidato. Lumiliit na ang "information gap" sa pagitan ng publiko at mga pulitiko sa pagdaan ng panahon. Kahit ang mga pinakakatagong sikreto ay madaling nabubulgar sa social media.

Hindi pinipigilan ng batas na tumakbo sa pulitika ang sinumang artista. Karapatan nila iyon bilang mamamayan. Hindi rin mapapasubalian ang kanilang impluwensiya. Tinitingala sila ng masa dahil sila ang nagpapasaya sa kanila. Ngunit hindi dapat ginagawang "showbiz" ang paglilingkod sa bayan. Totoo silang mga tao, na may totoong mga pangangailangan. Huwag silang linlangin ng mga political slogans at movie pick-up lines. Hindi dapat pagsamantalahan ang kanilang kakulangan sa edukasyon at kaalaman. Gamitin ang kasikatan upang isulong ang marangal na paglilingkod na walang halong pagkukunwari at pagpapanggap.

Monday, February 25, 2013

LOVESTRUCK Sabit Series 4: QUE SIRA, SIRA

Que Sera, Sera
Whatever will be, will be
The future's not ours, to see
Que Sera, Sera
What will be, will be.

-Que Sera, Sera by Doris Day 

Maraming bagay sa mundo na hindi natin kayang hulaan. Only God knows, ika nga (Deuteronomy 29:29). Pero pagdating sa pakikipagrelasyon, hindi dapat Que Sera Sera ang eksena. Delikado ang magpadala na lamang sa agos ng panahon. Kailangang laging may destinasyon. When you fail to plain, you plan to fail. Relationships should not have a dead end.

Sa tuwing tinatanong ko ang mga kabataang mag-partner kung ano ang plano nila sa kanilang relasyon wala silang matinong maisagot sa akin. Bakit kamo? Kasi masaya na sila sa romansa ng pagiging mag-jowa. Wala pang planong magpamilya pero "mag-asawa" na kung magtawagan. Ginagawa na ang mga sexual adventures na ginagawa ng mga magkabiyak pero hindi pa handa sa mga seryosong responsibilidad. At kapag nakalunok ng pakwan ang babae (nabuntis), hilong-talilong na ang drama ng dalawa.

Nakakapagod magpatuloy kapag hindi mo alam kung saan papunta ang relasyon. Sa mga ilang taon nang magkasintahan, maaring magkasawaan kayo sa pagdaan ng panahon. Kung walang plano ang isa na dalhin sa kasalan ang relasyon, mahirap patagalin ang pagsasama. Anytime puwede kayong maghiwalay. Kawawa naman ang mas seryoso sa kaniyang buhay pag-ibig.

Marriage is an unconditional commitment to an imperfect person. Kailangang magsimula ito sa courtship stage. Huwag na huwag papasok sa relasyon kung hindi ka handang sumuong sa pag-aasawa. Kailangang maging matibay ang pundasyon ng relasyon kung kaya dapat sanaying ng mag-BF/GF ang katapatan at desisyon na magmahalan anuman ang mangyari kahit hindi pa sila kasal. Ang isang "uncommitted" na relasyon, laging mauuwi sa iyakan. Itaga mo iyan sa bato.

Hindi mo kailangang pumasok sa isang romantic relationship para lubos na makilala ang isang tao at madevelop ang iyong "social skills". On the contrary, kapag may ka-relasyon ka na, malaki ang posibilidad na lumiit ang iyong mundo dahil laging "exclusive" ang lakad ninyong mag-partner. Hindi na sumasama sa mga dating ka-barkada. Hindi na nai-expose sa mas maraming tao. Parang binuhusan na ng tone-toneladang Vulca Seal at Mighty Bond ang isa't isa.

Sinabi ni Pablo sa mga taga-Tesalonica (4:3-6): "Ibig ng Diyos na kayo'y magpakabanal at lumayo sa kahalayan. vDapat maging banal at marangal ang layunin ng sinuman sa kanyang pag-aasawa, vat hindi pagsunod lamang sa pita ng laman, tulad ng inaasal ng mga taong hindi nakakakilala sa Diyos. Sa gayon, hindi yuyurakan ninuman ang karapatan ng kanyang kapwa ni pupugayan man ng dangal."

Kung ikaw ay may ka-relasyon ngayon, tanungin ang iyong sarili:

Nabubuhay ba kami ng aking partner sa kabanalan at hindi sa kahalayan?

Marangal ba ang layunin ko sa aming relasyon o sinusunod ko lang ang pita ng aking laman?

Niyuyurakan ko ba ang karapatan ng aking partner sa aking pananaw sa relasyon? O katulad lang ako ng mga taong hindi kumikilala sa Diyos?

Relationships are meant to be permanent. Maraming naghihiwalay kasi mali ang pagtanaw sa relasyon. Ang tunay na pag-ibig ay hindi isang laro lamang. If marriage is not the goal of a relationship, dapat "game over" na.

Kung hindi ka pa handang mag-asawa, huwag munang mag-BF/GF. Else, maaaring saktan mo lang ang iyong partner na maaring seryoso na sa pagpapakasal. Huwag yurakan ang kaniyang dangal. Huwag na huwag siyang sasaktan.

Kung hindi ka pa handang lumagay sa tahimik, walang saysay na ibuhos ang iyong panahon sa paghahanap ng iyong mapapangasawa. Unang mong hanapin ang kalooban ni Lord sa iyong buhay. Siya ang dapat mauna sa iyong puso (Awit 37:4). Kapag natuwa siya sa iyo, Siya ang magdadala sa harap mo ng iyong magiging partner for life. Kasi Siya mismo ang maglalapit sa inyong mga puso.

Let's pray. "Patawad Panginoon kung pinapangunahan ko ang plano mo para sa aking love life. Nais kong ikaw ang mauna sa aking puso. Maghihintay ako sa taong inilaan mo para sa akin. Tulungan mo ako, Banal na Espiritu, na matuon sa mga bagay na maghahanda sa akin upang maging karapat-dapat na partner sa lalakeng/babaeng ibibigay mo para sa akin."

Tuesday, February 19, 2013

LOVESTRUCK Sabit Series 3: Assumero/Assumera Spirit

Totoo ang kasabihang "no man is an island". Normal sa atin na maghanap ng kalapit ng kalooban. We need others to survive. Pero ang problema, masyadong umaasa ang ilan sa iba para sumaya. Marami sa kanila, naging assumero at assumera. Sinabing inlab sila dahil matindi ang "euphoria".

Umasa ka to the max kaya nasaktan rin to the max. Wagas kang nagbuhos ng emosyon at atensyon. Dahil nag-effort umasang susuklian ng "kahit kaunting pagtingin" ang iyong ibinigay. Nang bigo mong makuha ang nais makuha, naglulupasay ka na parang bata.


Nadevelop ang feelings mo sa iyong textmate. Ibinulgar mo kahit ang kaliit-liitang detalye sa iyong buhay kahit hindi pa kayo nagkikita. Nang matigil ang "text affair" nakalimutan mo nang maging masaya. 


Ayon sa isang pag-aaral, kapag uber-inlab daw ang isang tao, nagsa-shut down ang kaniyang frontal cortex, ang parte ng utak na gumagana upang mag-isip tayo nang matino. Tumataas din ang production ng dopamine, ang chemical na nagbibigay sa atin ng euphoric feeling.  Ganundin, bumibilis rin ang secretion ng "adrenalin", "oxytocin" at "vasopressin" na nagpapatibok ng ating puso at nagpapatindi ng ating emotional attachment sa isang tao. Pagsabay-sabayin mo silang lahat, kandidato ka na para maging delusional. Ito na ang yugtong mahirap ka nang makinig sa mga taong may concern sa iyo. Animo'y "iniwan ka na ng bait" dahil natuon ka na sa sarap ng pakiramdam kahit may nagbabadyang kapahamakan.


Madalas, ang mga assumero/assumera maraming "unmet emotional needs". Nag-uugat ito sa kanilang karanasan sa pamilya. Nag-BF/GF dahil KSP (kulang sa pansin) sa loob ng bahay. Kaya, ang iba mabilis bumibigay sa mga lalakeng/babaeng nag-abot sa kanila ng Maxx candy. Dahil ang equation nila: Candy = love ka niya. Ang babaw a.


Hangga't hindi sinasabi ng kaniyang bibig, huwag mag-assume na ikaw ay kaniyang iniibig. Hindi kumo gusto mo siya, gugustuhin ka rin niya.  Kung ayaw mong masaktan, huwag kang masyadong umasa. Ang tunay na nagmamahal, nagmamahal lang. Wala nang hinihintay kung may kapalit pa.


Kung ano ang iyong pinaniniwalaan, siya rin ang iyong mararamdaman (Proverbs 23:7). May tama si Stephen Chbosky, author ng The Perks of Being a Wallflower, “We accept the love we think we deserve.” Ang mga ayaw maging loser sa kanilang love life, hindi basta-basta papasok sa relasyon. May protective gear ang kanilang puso at isipan. Pero ang mga desperado at hopeless romantic, magkakasya ka na lamang sa kung ano ang mayroon. Huwag ganoon.


Set emotional boundaries for your protection. Ang pusong walang bakod, puwedeng pasukin ng mga magnanakaw at kawatan. Huwag isandal sa iba ang iyong kaligayahan. Don't be in-love with the idea of being in-love. 


Love is not a feeling. Ulitin natin: Love. is. not. a. feeling. Isa pa: Love. is. not. a. feeling. It is a decision. An act of the will. Love is an action. Why? Because God commanded it (Matthew 5:44,46; 1 John 4:7,8). Hindi ito nakabase sa nararamdaman kundi sa nais ng isipan. At kung ito ay base sa isipan, you can choose to do what is right. Magdesisyong magmahal nang tama at wasto. Love does not delight in evil but rejoices with the truth (1 Corinthians 13:6). We will be judged not by the love we feel, but according to the love we give.


Man's heart is  deceitful (Jeremiah 17:4). Do not follow it  blindly. Emotions and feelings have zero IQ. Lead them with a mind renewed by God (Romans 12:1,2). Ang Salita ng Diyos ang lilinis sa lahat ng dumi ng iyong kaluluwa, emosyon at isipan (Ephesians 5:26).


Above all else, guard your heart (Proverbs 4:23). Huwag hayaang magkagula-gulanit iyan. Huwag pagurin ang iyong puso sa pagpasok sa mga iresponsable "emotional attachments". Kakambal ng kapaguran ang takot na muling umibig. Mahirap mag-recuperate ang damdaming dumanas na ng sandamukal na trahedya. 


Let's pray. "Lord, bigyan mo ako ng karunungan upang malaman ang tama at maling emosyon. Gabayan mo ako patungo sa tamang direksyon at pagdedesisyon. Sa Iyo ko ipinapaalaga ang aking puso at damdamin. Amen."


Tuesday, February 12, 2013

LOVESTRUCK Sabit Series 2: The Fast and the Curious

Isang estudyante ang naglahad sa akin ng kaniyang masalimuot na love life. Nabuntis siya ng kaniyang BF. Hindi alam ng kaniyang parents. Nabawasan ang kaniyang pag-aalala nang malaglag ang sanggol. Pinilit niyang hiwalayan ang lalake dahil sa pagiging "obnoxious" at "immature" nito. Pero muli siyang bumigay. Nagkabalikan at na-jontis siya sa pangalawang pagkakataon. Muling nalaglag  ang bata dahil natagpuang may problema siya sa kaniyang matris. Huling balita ko, magpapakasal na siya sa lalakeng nagpasakit ng kaniyang ulo. 

Isa pang dalaga ang nag-email sa akin. "May nangyari sa amin at pinayagan ko siya dahil akala ko mas titibay ang aming relasyon. Nagkamali ako. After that day, hindi na siya nagpaparamdam. Hindi na siya nagte-text. Hindi na niya ako pinapansin." Ilang beses ninyo nang nasaksihan ang ganitong drama?


May nakikipagsex sa partner dahil nais i-level up ang relasyon. Pero mayroon ding "curious" lang talaga. Sila ang mga nababagot at gusto lang magkaroon ng kakaibang "spice" ang pagsasama. Maraming Pinoy singles ang nakikipag-sex dahil ito raw  ang "ultimate" expression ng kanilang pag-ibig sa kanilang BF/GF. Ang totoo niyan, hindi requirement ang love for you to engage in sexual intercourse. Maaaring seryoso ka sa iyong intensyon, e iyong partner mo?

Sex is more than a physical act. It is a spiritual union (Genesis 2:24, Matthew 19:6). Ito ang dahilan kung bakit kapag nakipagniig ka sa isang tao, mahirap mong malimutan ang iyong sexperience. Maging ang mga rape victims ay minumulto ng kanilang mapait na karanasan. Ito ang nangyari kay Dina sa Genesis 34. His rapist's soul cleaved to her. Wari'y nabaliw sa pag-ibig si Shechem. Handang "magpatuli" para lang mapasakanya ang dalaga.

Kapag idinagdag na ang "sex" sa relasyon, it will "never be the same again." Sa halip na matuon sa malalim na pagkakilala sa isa't isa, malaki ang posibilidad na makasama na sa menu ng bawat meeting ang pagniniig ng katawan. 


Ang sex ay tinatawag ding "luto ng Diyos." Dahil ubod-sarap at siguradong babalik-balikan. Kapag natikman, mahirap tantanan. Kaya, kung wala pa sa panahon, huwag na huwag sisimulan. Huwag ipagpalit ang magandang kinabukasan sa 10-minutong kaligayahan.


Three major tips for you not to step into the "danger zone"


First, huwag na huwag makikipaglandian sa tukso. Ikaw ang dapat lumayo. FLEE! (1 Cor. 6:18). Ang tukso ay parang asong ulol na handa kang sagpangin. Takbo!


Huwag mahilig sa mga overnight out-of-town trips na kayong dalawa lang ng iyong partner. 

Huwag maging member ng 4K Gang. Iwasan ang kadilim-diliman, kasuluk-sulukan at kadulu-duluhan ng sinehan upang gumawa ng kababalaghan.


Huwag nang mag-text sa partner ng "Sa'n Na U? Nag-iisa na me sa haws?" kung ayaw ninyong mag-init ang plantsa ng katawan. 

Kapag iniisip mong yakang-yaka mo ang sitwasyon dahil prayerful ka naman at laging umaatend ng Bible studies, malamang doon ka babagsak (1 Cor. 10:12). Do not trust yourself when it comes to sexual feelings.

Second, focus your soul, mind and heart on righteous things (Phil. 4:8). Ang pinakamatinding sex organ ng katawan ay hindi ang genitalia kundi ang utak. Kapag umaalagwa na ang imahinasyon, siguradong kasunod na ang ibang parte ng katawan. 


Pornography will surely increase your libido. 

Erotic romance novels can titillate your imagination. 

Garbage in, garbage out. Do not feed your lust. Disiplinahin ang isip na lumayo sa mga sexual messages and activities.

Third, keep your relationship non-sexual. Do not make sex as the primary expression of your affection. You can be cheesy without being "horny". Kung handa na kayong magpamilya, consider marriage (1 Corinthians 7:9) at nang mai-channel na nang maayos ang inyong sexual energies. You can have all the sex you want kung kayo ay kasal na. Else, practice self-control.  Also have an accountability partner. Mas maigi na may mga taong nagbabantay sa inyo. 


E, paano kung "naisuko mo na ang Bataan" at naibigay mo na ang iyong katawan? Well, hindi nagbabago ang paningin sa iyo ng Panginoon. He never stops loving you. Never think that you are a damaged good. Pero kailangang may gawin ka. Ask for God's forgiveness and leave your life of sin (1 John 1:9, John 8:11). Gamitin ang iyong karanasan upang maging mas mabuting single na nagmamahal sa Panginoon.


God does not intend our bodies for sexual immorality (1 Corinthians 6:18, 16:33; 1 Thessalonians 4:3-4). Kahit gaano pa ka-cute ang commercial ng mga scented condoms. Kahit umabot pa sa bilyon-bilyon ang sirkulasyon ng Playboy, Hustler at FHM magazines. Kahit ilang pelikula pa ang magsabing normal na ang "Friends with Benefits/FuBu" setup at adulterous love affairs. Hindi nagbabago ang kalooban ng Panginoon pagdating sa bagay na ito. No to fornication. Never awake your sexual desires until marriage (Songs of Solomon 2:7).


Let's pray. "Lord, tulungan mo akong kontrolin ang aking sexual tendencies. Bigyan mo ako ng karunungan at tibay ng espiritu upang mapagtagumpayan ang anumang tukso.  I want to live a life of purity for your glory. Amen."

Sunday, February 10, 2013

Bakit may LOVESTRUCK Singles Edition?

Unang nabasa ng publiko ang Lovestruck (Love Mo Siya? Sure Ka Ba?) noong Oktubre 2010. Pormal siyang inilunsad noong Pebrero 2011 at naging best-seller matapos ang tatlong buwan. Matapos ang mahigit isa’t kalahating taon, sinundan ko ito ng "red book" para sa mga marriables and professionals na naghahanap ng pag-ibig o kaya naman ay nais nang selyuhan ang kanilang pagmamahalan. Ang totoo niyan, wala akong balak na sundan ang libro dangan lamang ay dumami ang mga counsellee ko (online at offline) na nagtatanong ukol sa mga isyu na hindi natalakay sa unang libro. Ang Single Edition ang munting tulong ko para sa kanila.

Nakalaan ang unang chapter para unawain ang iba’t ibang uri ng singles at ang dahilan kung bakit nananatili sila sa ganoong kalagayan. Kinailangan kong makipag-usap sa mga kaibigang wala pang karanasang magka-partner (Single Since Birth) o kaya naman ay grabe na ang pinagdaanan sa relasyon. Ang typologies na mababasa ninyo ay produkto ng ilang focus group discussions at interviews na aking ginawa mula December 2011 hanggang Marso ng taong 2012.

Nakahain sa Chapter 2 (You Were Born This Way) ang general traits and characteristics ng lalake at babae ayon sa mga pag-aaral at pananaliksik. Marami sa mga katangiang ito ay nasasaksihan rin natin sa iba't ibang kultura. Importanteng maintindihan ng bawat isa ang ugali at  katangian ng opposite sex upang lubos na magkaunawaan. Madalas kasi kinakapit sa babae o lalake ang mga katangiang hindi naman talaga akma sa kanila. Nagmumula ang libro sa perspektibang nilikha ng Diyos na magkaiba ang lalake at babae bagaman may mga "gender/social roles" na maaaring mabago sa pagdaan ng panahon.

Sandamukal namang iyakan at lungkot ng buhay ang nasaksihan ko kung bakit mayroong chapter ukol sa mahiwagang M.U. (Chapter 4) at Moving On (Love versus Zombies, Chapter 6). Hindi nagbabago ang prinsipyo ng Bibliya pagdating sa paggamot sa sugatang damdamin. Kung gusto ninyong muling mabuo ang inyong gula-gulanit na puso, ibigay sa Panginoon ang mga "broken pieces". Mahalagang tulungan ang sarili. Magdesisyon na kumawala sa mapait na karanasan. Hayaan ninyo ring tulungan kayo ng mga taong tunay na may "concern" sa inyong love life.

Ibinulgar ko sa Chapter 5 (How Do I Love Thee?) ang mga bagay na nagpapatibay ng  pagmamahalan namin ng aking DearestGie. Mahalaga din na maglaan ng kasagutan ukol sa isyu ng May-December love affair at LDR (Long-Distance relationship). Iwas-tukso rin dapat ang magsing-irog pagdating sa premarital sex (PMS). Kailangang rendahan ang physical intimacy upang maging mas mapalalim ang pagmamahalan sa isa't isa.

Ang Single and Ready to Mingle (chapter 7) ay para naman sa mga humihingi ng tips kung paano sila mapapansin ng kanilang "long-term crush" na laging kasama sa kanilang prayer items. Madalas, mga ladies ang lumalapit sa akin sa bagay na ito. Kinausap ko ang ilang lalake kung ano ang nakaka-turn on at turn-off sa kanila. At ilan lamang ang nasa libro upang tumaas ang prospects na ikaw ay mapansin.

Kabilang sana sa unang libro ang Chapter 8 (Before You Say I Do). Pero dahil "waiting mode" ang tema ng white volume, minabuti ko at ng aking editor na isantabi muna siya. The chapter include my "tried and tested" tips for those who would like to tie the knot.  May mga checklist na kailangang tingnan para maging maayos ang buhay bago at matapos ang wedding day.

Pray with me as I finish Lovestruck Part 3 ukol sa isang paksang kailangang pag-usapan dahil BIG DEAL sa buhay ng marami. Have a blessed February. Spread the LOVE!

Friday, February 08, 2013

LOVESTRUCK SABIT Series 1: Kating-Kati Attitude

Naranasan ninyo na bang hindi mapakali sa sobrang kati? Iyong uber kati pero hindi ninyo maabot ang dapat kamutin? Para maibsan ang itchiness, ikiniskis ninyo ang inyong likod o parte ng inyong katawan sa puwedeng kumamot (i.e. pader). Careful ka lang at baka magasgas ang iyong skin at magkapeklat. Hindi ka na flawless.

Marami ang kating-kati na magka-BF/GF. Kasi may nagpapakati sa kanilang sitwasyon.

Napanood ang mga mag-jowang naglalambingan. Kinati.

Kinilig sa mga love teams at Koreanovela. Kinati.

Gustong magkaroon ng spice ang buhay. Kinati.

May nais patunayan sa sarili. Kinati.

Nag-panic attack bunga ng paglipas ng kalendaryo. In-allergy sa kati.

Gusto mag-trip sa pakikipagrelasyon. Pinilit ang sarili na mangati.

Umiwas sa mga bagay na magpapakati sa iyong emosyon.  Ang mga kating-kating pumasok sa relasyon madalas nagkakamali sa pagdedesisyon. Kapag lagi kang nagmamadali, marami kang malalampasan. Hindi mo mararamdaman ang maraming "wonderful" na  karanasan. Huwag isipin na kapag may partner, mas makulay ang buhay. Ang iba, sa halip na inspirasyon ang matagpuan, konsumisyon at sakit ng ulo at puso ang binagsakan.

May season ang lahat ng bagay. May panahon para damhin ang kamusmusan. May oras para i-enjoy ang iyong kabataan. May panahon para magsikap sa pag-aaral. May tamang oras para manligaw o ligawan. May panahon upang ihanda ang sarili sa pagpapamilya. Kapag nagkawindang-windang ang sequencing ng iyong life chapters, baka hindi mo maranasan ang magandang plano ni Lord sa iyong buhay.

Hintay-hintay at hinay-hinay. Waiting builds our character. Pag may tiyaga, may nilaga. Si Noe itinuloy ang paggawa ng arko kahit matindi ang sikat ng araw. Kahit tuksuhing nababaliw, sige lang sa pagtupad sa utos ni Yahweh. Nang dumaluyong ang grabeng baha, nag-swimming at nalunod ang mga tumutuligsa subalit naligtas ang lahat ng miyembro ng kaniyang sambahayan.

Si Abraham, hinintay na magka-anak sila ni Sara ayon sa pangako ng Panginoon. Pero tinamaan ng inip kaya ipinanganak si Ismael sa alipin nilang si Hagar. Nang matutunan nilang maghintay, dumating si Isaac kung saan nagmula ang lahi ng Israel.

Si Jose hinintay ang tamang pagkakataon upang maging kanang kamay ng paraon ng Ehipto. Nagtiwala siya sa Panginoon na ang lahat ng mapapait niyang karanasan ay aayusin ng Diyos para sa ikabubuti ng kaniyang pamilya. Nailigtas niya ang kaniyang ama at mga kapatid sa panahon ng taggutom.

Si Job, hinintay na maghilom ang kaniyang mga sugat. Kahit gawin siyang punching bag ng kaaway, keri lang. Pagkatapos noon, dumagsa ang pagpapala ni Yahweh. Pinalitan ng Diyos nang mas higit ang mga inagaw sa kaniya ng kaaway.

May ultimate solution sa mga kati ng ating puso. Hindi mo kailangang magkaroon ng partner upang mabuo ang iyong pagkatao. You need to understand first how to be "single", unique and whole before you enter into a relationship. Hanapin ang kaligayahan sa Panginoon. Siya lang  ang puwedeng bumuo sa iyong pagkatao dahil Siya ang may likha sa Iyo.

Wait on God, not on your future mate. As you wait on Him, He will renew your strength. Delight yourself in Him. Huwag maiinip maghintay. Ika nga ni Santiago (1:4): "...let patience have its perfect work, that you may be perfect and complete, lacking nothing."

Let's pray. "Lord, turuan mo akong maghintay. Pakitanggal ang masasamang kati sa aking buhay. Nais kong maging kuntento sa iyong pagmamahal. Turuan mo akong manahan sa pag-ibig Mo. Nais kong kayo ang maging first love ko. Amen."

Thursday, February 07, 2013

PARTY-LIST SYSTEM: PARA SA TAO, HINDI SA TRAPO!

Itinatadhana ng Article VI, sec. 5(2) ng Saligang Batas, ang paglalalaan ng 20 porsyento ng kabuuang bilang ng puwesto sa Mababang Kapulungan para sa mga party-list organizations. Ayon sa Konstitusyon, ang mga grupong ito ay dapat magmula sa "sektor ng mga manggagawa, magsasaka, mahirap na tagalungsod, mga katutubong pamayanang pangkalinangan, mga kababaihan, kabataan at sa iba pang mga sektor na maaaring itadhana ng batas, maliban sa sektor na panrelihiyon."  Pinatibay ang probisyong ito ng RA 7941 o Party List System Act na naipasa noong Marso 1995. Sa ganitong sistema, bukod sa kanilang district representatives ilalagay rin ng mga botante sa kanilang balota ang pangalan ng dalawang (2) party-list organizations na kanilang nais suportahan. 

Nakakalungkot masaksihan na ginagamit ng mga traditional politicians (trapo) ang party-list system upang manatli sa kapangyarihan. Matapos ang kanilang termino bilang mga district representatives, gagawin nila ang kanilang sarili bilang mga "nominees" ng mga organisasyon. Kapansin-pansin din ang uri ng pamumuhay ng mga kinatawan ng partylist organizations. Sa kanilang isinimuteng Statement of Assets, Liabilities and Net Worth (SALN) para sa taong 2011, 51 sa 55 na party-list representatives ay pawang mga milyonaryo. Hindi nakapagtataka na ang mga nagsimulang mga party-list representatives ay bigla na lamang nilalamon ng sistema at sumasama sa mga malalaking partidong pulitikal.


Sumikat ang kaso ng Ang Galing Pinoy kung saan first nominee si Mikey Arroyo, anak ng dating pangulo at isang third-term congressman ng 2nd district ng Pampanga. Kinakatawan umano ng grupo ang mga security guards at mga tricycle drivers. Diniskwalipika ng COMELEC ang grupo noong Oktubre 2012 dahil hindi nito napatunayan na tinulungan ang nais nitong katawanin sa Kongreso. Ngunit matapos ang dalawang buwan, pinayagan ng Korte Suprema na mangampanya Ang Galing Pinoy para sa May 2013 elections, hanggang sa magkaroon ito ng pinal na desisyon. 


Sa desisyon ng Korte Suprema noong 2001, ang Bagong Bayani vs COMELEC, sinabi nitong ang party-list organizations ay dapat na kumatawan sa mga "marginalized" at "underrepresented" na sektor ng lipunan. Ngunit sa isa ring desiyon ng Korte Suprema, ang BANAT versus COMELEC, ang nagsabi na ang isang party-list nominee ay hindi kailangang naghihirap o nagdarahop dahil walang financial requirements ang pagtakbo sa Kongreso. Lumalabas na maaring maging nominee ang sinuman ng  isang party-list organization. 


Samut-saring kalituhan din ang bumalot ukol sa kung paano iko-compute ang mga boto at kung paano gagawaran ng puwesto ang isang organisasyon. May apat na prinsipyong kailangang sundin sa party-list system. Una, ang pagpupuno sa 20 porsyento ng kabuuang bilang ng posisyon sa Mababang Kapulungan, na maaaring tumaas sa pagdaan ng panahon. Pangalawa, ang proportional representation o paglalaaan ng puwesto ayon sa bilang ng boto na natanggap ng isang organisasyon. Pangatlo, ang 2-percent threshold o 2 porsyento ng kabuuang bilang ng boto na kailangang makalap upang magkaroon ng isang puwesto. At pang-apat, ang itinakdang limitasyon na 3 puwesto para sa  bawat party-list organization. 


Lumalabas na mahirap tupdin ang mga prinsipyong ito nang sabay-sabay. Nagdesisyon ang Korte Suprema na "unconstitutional" ang 2-percent threshold at pinagtibay ang nakasaad sa Konstitusyon na mas unahing tupdin ang pagpuno sa 20 porsyento ng mga upuan sa Mababang Kapulungan. Sa kasalukuyang sistema, maari nang magkamit ng puwesto ang mga partylist organizations kahit hindi nito makuha ang 2 porsyento ng kabuuang boto para sa party-list groups.


Maraming kailangang ayusin at linisin sa pagpapatupad ng Party-List System Act. Hindi ito trabaho ng Korte Suprema kundi ng Kongreso. Kailangan ding magmatyag ang sambayanan upang hindi ito magamit ng mga abusadong nasa kapangyarihan. Sa ganitong paraan, matutupad natin ang tunay na layunin ng batas--ang palawigin ang katarungang panlipunan at bigyang boses ang mga grupong hindi napapansin ng pamahalaan. Isinusulong din nito ang prinsipyo ng Banal na Kasulatan sa Kawikaan 31:8-9- "Ipagtanggol ang mga di makalaban, ipaglaban ang kanilang karapatan. Ipahayag nang malinaw ang katotohanan at ang katuwiran at igawad ang katarungan sa mga api at mahirap."

Tuesday, February 05, 2013

WANTED: Makabuluhang Political Parties

Tanggapin natin ang katotohanang walang makabuluhang political party system ang Pilipinas. Dahil hindi alam ng sambayanan ang kahulugan at kahalagan ng partidong pulitikal, mas nakatuon sila sa personalidad sa tuwing dumarating ang eleksyon. Mas mataas ang "winnability" ng mga magaling magpatawa, kumanta at sumayaw sa mga kampanya kaysa mga kandidatong may maayos na plataporma. Ganundin, walang pagkakaiba sa pilosopiya at ideyolohiya ang mga malalaking political parties dahil  pare-parehong nanggaling ang mga lider nila sa elitista at mayayamang pamilya. Lumalabas na sila-sila ring magkaka-mag-anak ang naglalaban para sa mga posisyon sa pamahalaan.

Hindi epektibo ang political party system sa bansa bunga na rin ng porma ng ating pamahalaan. Mahirap umusbong sa isang presidential system ang mga partidong may malinaw at matatag na programa. Dahil sa kaniyang malawak na kapangyarihan, patuloy na sasandig sa presidente ang lahat ng partido pulitikal. Isang patunay ang "presidential bandwagoning" matapos ang eleksyon. Nagkukumahog ang mga nanalong pulitiko na maging miyembro ng partido ng presidente. Ito ay upang lumakas ang kanilang kapit sa nagbibigay ng pondo para sa kanilang mga nasasakupan.

Sa pulitika, wala kang permanenteng kaibigan at kaaway. Mayroon ka lamang permanenteng interes. Masasaksihan kung paanong ang dating magkaaway sa pulitika ay muling magsasama sa isang grupo. Sa isang bansang may multi-party system, normal ang pagbubuo ng mga koalisyon o pinagsama-samang mga partido para manalo sa eleksyon. Halimbawa, ang Team PNoy ay bunga ng pag-iisa ng Liberal Party, Akbayan Party List, Nationalist People's Coalition (NPC), Nacionalista Party (NP) at Laban ng Demokratikong Pilipino (LDP). Hindi nakapagtataka na 3 lamang sa 12 senatoriables ng Team PNoy ang nagmula sa Liberal Party, ang partido ng presidente--ang presidential cousin na si Bam Aquino at ang mga dating senador na si Ramon Magsaysay Jr. at Jamby Madrigal.

Hindi nangingiming bumalimbing ang mga pulitiko dahil walang mahigpit na "party discipline" ang kanilang mga partido. Walang kaukulang parusa sa mga nang-iiwan ng kanilang grupo. Madalas mabiyak ang mga partido bunga ng personal na away ng kanilang mga lider. Nang mabigong makuha ni Fidel V. Ramos ang nominasyon ng Laban ng Demokratikong Pilipino (LDP) para sa pagka-presidente noong 1992, bumuo siya ng sarili niyang partido, ang Lakas ng Tao, na naging Lakas-Kampi-CMD. Ganundin, nang sumabog ang Hello Garci Scandal na kinasangkutan ng dating Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo, nahati ang Liberal Party sa Drilon Wing at Atienza Wing.

Talamak rin ang mga kandidatong namamangka sa dalawang ilog--ang itinuturing na guest candidates. Sa ganitong kalakaran, hindi alam kung ano ang platapormang kanilang sinusuportahan. Bagaman inaangkin ng Team PNoy ang tatlong independent senatoriables, mas dikit sa United Nationalist Alliance (dating UNO) sina Chiz Escudero, Loren Legarda at Grace Poe-Llamanzares. Si Llamanzares ay ang anak ng namayapang si Fernando Poe, Jr na tumakbo sa pagiging presidente noong 2004. Si Legarda, na dating miyembro ng NPC ay ang Vice-President running mate ni FPJ. Samantala, si Escudero ang nagsilbing spokesperson ni Binay, ang pinuno ng UNA, nang ito ay tumakbo bilang bise-presidente noong 2010.

Sa halip na ang mga political parties ang humubog sa pamumuno ng kanilang mga miyembro, ang mga miyembro ang humuhubog at nagbibigay direksyon sa kanilang partido. Hangga't ganito ang kalakaran, mamayagpag ang mga lider na mamumuno upang pangalagaan ang kanilang interes. Sa halip na isulong ang agenda ng mga nangangailangan o mga marginalized groups sa lipunan, maari nilang abusuhin ang kanilang kapangyarihan. Ito ang malaking hamon na dapat nating labanan.

Kung nais nating maging tunay na "kinatawan" ng sambayanan ang mga pinuno sa pamahalaan, kailangang paigtingin ang pakikilahok ng mamamayan sa pamumuno. Imulat sila sa etika ng matino at makatwirang pamamahala. Bigyan sila ng maraming oportunidad upang makisangkot sa mga usaping panlipunan. Malaki ang magagawa ng mga partidong pulitikal at party list organizations upang marinig ang tinig ng sambayan at maipaabot ito sa pamahalaan.

Monday, January 21, 2013

BOOK REVIEW: The Erap Tragedy

It is an opportune time to revisit the lessons of EDSA 2 given the aggressive stance of former president Estrada's to revive his political career by running for the mayoral race of Manila City in May 2013 elections. The Laquian's account of their first hand experience with the Estrada administration captures the reasons behind the fall of the ill-fated president. In less than 2 years, Estrada squandered the people's trust. Just like Marcos, he spent his time amassing wealth and strengthening his relations with his multiple families and cronies. EDSA 2, although later discredited by former Gloria Macapagal-Arroyo's numerous scandals, salvaged the country from the pits of demoralization.

The 10-chapter volume is a chronicle of the short-lived service of the Laquians as advisers to the president. Aprodicio Laquian served as the chief of staff but was unduly relieved from office due to what he considered as "irresponsible statements". He apologized for the following remarks he made during the Manila Overseas Press Club on March 2000.[1]

  • ''Now, another responsibility that I am supposed to have is to help the President's time management. That, to me, is almost mission impossible because the President is used to be the superstar. He is the only superstar in the Palace. In fact one time I told him: Mr. President may naghihintay. He told me: the President is always on time, the guests are early. So ano magagawa mo . . . we try to organize this day, and this night and this morning and so on. Whether he's . . . sleepy because he was with other friends . . ."
  • ''Some people are wondering: You know, Rod Laquian and his wife are entitled to socialized housing. Why are they staying in Arlegui? I tell you, so that we can be available to the President 24 hours a day, seven days a week. It's not unusual to get a phone call from the Palace at two in the morning and he says '. . . kailangan ito dito' and you go." 
  • "It is not unusual to be in the Ang Pangulo, the presidential yacht, and you know feeling so good you know may sarili kaming kuwarto doon sa aming pagtulog but three o'clock in the morning kumanta ka daw ''Maalaala Mo Kaya.'' 
  • ''It's the best thing...at four o'clock in the morning I'm the only sober person. . .and if this is in Canada I will be the designated driver. I will be the one taking them to their beds and so on. So, at least if there is the one person who is sober in the room who would be able to take all of these things that were signed and then hide them in my record book, then the decision-making will probably be -- in the beautiful light of the morning --- be very rational.''
Prod clarified that he never saw  the president drunk and he sincerely delivered his public apology and tendered his "irrevocable resignation". This act confirmed the man's commitment to integrity and delicadeza. He unintentionally (but factually) sullied the name of the president. Estrada found it easy to ease him out from office mainly because he was just a "spare tire", a  product of political accommodation. The Laquians were personally recommended by Dr. Raul De Guzman, Erap's brother-in-law and his presidential adviser on development and administration, to help the office of the president. Prod, however, was given an office (chief of staff) which overlaps with the functions of the Executive Secretary (Ronaldo Zamora) and the Presidential Management Staff (Lenny de Jesus)

The first two chapters highlight the rise to power of the charismatic president (Champion of the Poor and The People's Court). The Estrada administration became so overconfident due to massive popular support.  It overestimated the people's willingness to support unpopular policies. Erap failed that much because he presented himself as a leader who can deliver that much. Filipinos got frustrated over his explicit promises ("walang kama-kamag-anak, walang kaibi-kaibigan")  not to be corrupt. Lo and behold, the promising inaugural speech turned out to be a movie script. The people believed the president but he violated their trust big time.

The Role of Political Culture
The authors' academic character makes it essential to have a clear grasp of the political culture of the country and how it impinges on the leadership predilections of Erap. The fall of his administration should be situated within the large political and cultural context of the country. Politicians in the country exhibit fatalistic tendencies, always desire to save "face" and would give primacy to the interests of their families, clans and factions. The wide gap between  the rich and the poor resulted in the weak implementation of the rule of law, double standard of justice and the strong military role in the country's political life. The country's political culture augur well for the rise of leaders like Estrada.

There is a need to distinguish the ideal politics (no-nonsense leadership) from the elitist, hard-boiled model which Erap embraced. The president is categorized as a positive-passive leader who is compliant and easily manipulated due to strong need to be loved and admired. The tremendous powers and prerogative of the presidency were not widely used by Erap which resulted in disarrayed government programs. Spin doctors were hired to establish his reputation and deodorize the negative news hurled against his office. He heeded to the whispered counsel (bulong) of his cronies who, in one way or another, impinged on his policies.

The authors attributed to the troika of "Ms" the downfall of the regime: money, mistresses and mansions. The role of the watchdog media helped exposed the veiled luxurious lifestyle of the president. Laquians consider this incongruent to the pro-poor rhetoric of the Estrada presidency. They witnessed the opulent lifestyle of the president from the use of his official yacht, Ang Pangulo, to the decoration of his Malacanang residence.

Psychological Underpinnings (from San Juan to Malacanang)
Chapter 4 presents an in-depth look at the pyschological rationale of the president's leadership style, which can be gleaned from his rebellious childhood, lavish stardom and political stint from being San Juan Mayor up to his entry to Malacanang. The young Estrada found it difficult to compete against his elder brothers, Paula and Emilio, and his elder sisters, Pilarica and Patrocinio. Erap's brothers were all handsome and fair-skinned mestizons while the ladies were very religious, well-behaved and got good academic grades. An interview with the president's close relatives and friends revealed that he identified himself with the "masa" because of his failure to get close to his immediate family. Erap found his identity and sense of self in the company of poor boys from a slum area in San Juan. His exposure to gang wars and urban poor rumble made him as a "toughie".

Erap was considered by his parents as the "black sheep" of the clan due to several brawls he got involved into (including his fight with an American student at the Ateneo boys toilet). His insecurities led him to enter the showbiz industry for fame and fortune. His mother prohibited him from using the Ejercito family name for fear of another disgrace. Hence, the screen name "Joseph Estrada" was popularized--the man who lived a lifestyle that involved heavy drinking, gambling and womanizing. This observation is complemented by interesting trivias offered by the authors. The president had an insatiable fetish for coats and jackets. He did not mind spending a lot of money for one he fancied. Erap's signature wristband covers a scar from samurai wound he got in a movie sword fight. When former president Marcos asked him what support he would like to have for the people of San Juan City (as a political gratis), Erap requested for a parcel of land in Taytay where he relocated many San Juan squatter residents. For some psychologists, Erap was considered bright and has a phenomenal ability to remember names, backgrounds and specific events. He, however, has a low capacity to analyze problem in an "objective, systematic and rational manner" (pp. 107).

The President and the Snake Pit
Chapters 5 and 6 detonate the political bombshells. They present the complex and never-before-seen character of the "snake pit", that is, Malacanang. It is not unusual for Prod to have at most 4 hours sleep due to the demands of his job---from reading daily newspapers to fixing the president's schedule. He likewise witnessed the jarring view of how Erap treated his subordinates in a domineering and bullying way. This trained Erap's secretaries to be "ultra-sensitive" to his moods. He is known to "baptize" people with crude and hurting names (i.e. Kalbo for baldy, Pandak for short one and BIR (Babaeng Inurungan ng Regla for old maids). One major liability was Erap's aggressive decision-making. His ego and pride took control of him. He stopped listening to his well-meaning advisers who truly desired him to pursue good governance.

Prod once said that living in a "snake pit" would make him as a "snake charmer." His efforts to get the house in order failed when he clashed with the PMS chief, Lenny de Jesus, also called as the Dragon (Crying) Lady of the palace. At many times, he was not comfortable with the micro-management practices (completed staff work) of Leny--from determining who will ride the presidential plane up to making scripts for cabinet meetings. The President acted as a mere "talking head" in these sessions. Several controversies were hurled against the Laquian couple including the accusation that they were trying to establish their sub-kingdom in the palace that could undermine the job of Rod Reyes, the Press Secretary and  the PMS chief.

Estrada may have possessed the patriotism and nationalism that the Filipino people needed during the turbulent years of the country's history. Nonetheless, his political experience as a city mayor, senator and Vice-President never provided him enough technical know-how to lead the country (pp. 102-103). He is known to despise long speeches and meetings. He gets easily bored with details of a plan. He rarely participated in serious intellectual discussion. Erap behaved and spoke like your normal urban poor guy with his "green jokes" and under the belt, sexist remarks. He lacked the internal moral compass to be a national symbol of good values. His inability to control his appetites proved to be a liability. Erap was a self-indulging man who loved to eat high-cholesterol foods (i.e. lechon and pochero). He had poor work habits and manifested aversion to long hour is focused, serious work. His sexual appetite was legendary as attested by his numerous mistresses and dozen children. The authors mentioned in one instance, how Loi Ejercito remained calm and civil despite the abusive remarks of her husband. They praised Loi for her temperance for being the "emotional punching bag" of the president.

The President never had a coherent program of governance for the first 100 days. Much of time were spent appointing people to more than 6,000 positions in the government and renovation of infrastructures to be used by the chief executive.  The president had "only the vaguest notion of what he wanted to do." (pp. 137). He hired more than 30 presidential assistants with full-time salaries, more than 20 consultants and many informal "calling card" presidential assistants. All of them were appointed due to political backers who helped Estrada win the 1998 elections.

Estrada was notorious for being tardy in gracing important meetings. His mood swings got the better of him. Hence, his cabinet secretaries were always on their toes for any last minute changes in his itinerary (i.e. deliver the speech of president). Malacanang would always argue that the "president was never late, the people were early." He was not given enough honeymoon period by the media. From day one, he was lambasted by the press. Consequently, Erap retaliated by commanding his friends to withdraw their advertisements from broadsheets which magnified his political incompetence (i.e. Philippine Daily Inquirer, Manila Times). The move by the Office of Executive Secretary to amend the ways of the "undisciplined" leader came too late and was overtaken by  the actions of a critical mass of people who desired Estrada to vacate Malacanang.

Overall, the president's leadership style can be summarized as follows (pp. 168-169): 1) He lacked an overall direction in his administration; 2) He disdained the day-to-day tasks of running a government; 3) He was not a consultative decision-maker; 4) He made decisions with incomplete information, he often made mistakes; 5) Erap mixed official and personal affairs in his public decision-making; and 5) He failed to use the considerable professional and technical resources in PMS, the Office of the Executive Secretary and other units inside Malacanang to assist him.

Estrada never fully understood his role as the Commander in Chief of the Armed Forces. He found it difficult to identify with the diciplined and polished character of the military. Erap was not fond of the military and the "generals did not like him" (pp. 212). The personal decision-making of the president did not augur well to the objective, institutional rules of the institution. This could be a reason why General Angelo Reyes, then AFP Chief of Staff, easily declared, during EDSA 2, his withdrawal of support to the president, justifying his action as mere compliance to Article 2, section 3 of the Constitution, which states that the military should protect the state and its people.

The "Barkada" Factor
Before leaving for Canada, Prod had a last word for the president: "Bayad na po kayo" referring to his constant admonition to the president to stop giving favors to his cronies and sycophants (sipsip). During the president's inaugural address, the couple was requested by Erap's brother and mother to help the president keep away from the bad influence of his political and business peers. But for the Laquians, it was next to impossible to carry out the task mainly because of Estrada's sensitivity and volatile temperament whenever people talk ill of his friends. In a country where political leaders protect their family's interest, Erap was an exponential and classic example since he has more than one family.

Several political actors competed for the ears of the president. Basically, he nurtured five groups--his bosom buddies (i.e. FPJ, Reli German and Ducky Paredes), Chinoy business cronies (i.e. Atong Ang, Lucio Tan, Mark Jimenez), political and religious allies (i.e. Maceda, Angara, Velarde of El Shaddai), technocrats of his administration (i.e. Pardo of DTI, Diokno and Medalla of UP School of Economics) and family members. Due to divergent interests, political clashes are normal among the president's men, especially between Ronaldo Zamora (Executive Secretary) and Robert Aventajado, Erap's kumpadre and mobilizer for JEEP, the president's link to civil society organizations.  The term "midnight cabinet" was coined, which later surfaced in the media because of the stubborn habit of president's allies and close friends to visit Malacanang at the wee hours of the night. Of all the groups, it was the technocrat circle which truly desired to help the president in his pro-poor programs.

Of Poverty and Civil Society
Chapter 8 provides a good scan of poverty studies in  the country (pp. 229-240). The poor in urban centers and the countryside comprised the bulk of votes which catapulted Erap into power. Relationship of the president with the Philippine Left, however, proved to be adversarial. Communists considered Erap as a stooge of the Americans and somehow linked him to the former dictator. Not surprisingly, the cultural elites never supported the president who they considered as an intellectually-challenged buffoon. Although Erap presented himself as pro-market at the start of his administration, the Makati Business Club aligned themselves against him due to his proclivity to pursue pro-poor, anti-business programs. As for his relationship with the Catholic Church, Archbishop Jaime Cardinal Sin openly condemned Erap's womanizing and gambling activities. Monsignor Pedro Quitoria of the influential Catholic Bishops Conference of the Philippines (CBCP) said in a statement that "If you cannot manage your personal life, how can you manage the life of a country?"

Chapter 9 presents the recent literature on the civil society organizations in the country (pp. 263-278). This is juxtaposed with Estrada's JEEP (Justice, Economy, Environment and Peace) Program headed by Aventajado. The initiative attracted former Left-wing personalities and intellectuals like Edicio dela Torre, Dodong Nemenzo, Karina Constantino-David, Renato Constantino Jr. and Leonor Briones. But the  Estrada-civil society affair was cut short due to several controversies (i.e. Coco Levy Fund). Most notable of all was the decision of some 3,000 member organizations belonging to CODE-NGO, the National Peace Conference, and the Women's Action Network for Development (WAND) to distance themselves from the administration, due to mass-scale corruption and failure of Malacanang to deliver basic social services to the poor.

A Must-Read for the Younger Generation
The volume's narratives are sincere, straightforward and compassionate. Although the Laquians highlight the disturbing character of the former president, they are also quick to provide a caveat--that Estrada is not bad to the core. He was just unable to control the external pressures which derailed his leadership. Nonetheless, the final accountability belongs to him. The authors write:

"There are many reasons for Erap's downfall. But the bottom line was that he just didn't have  the capabilities and discipline demanded by the Philippine presidency.  He could have the best minds in the country to assist him but he chose to listen to the wrong people instead." (pp. 128)

Several lessons can be derived from this political tragedy (pp. 312-316): 1) Flagrant immorality and lifestyle excesses are not acceptable to the Filipino people; 2) Popularity and celebrity status are not bases for good leadership; 3) Greater public awareness of graft and corruption is necessary to ensure accountability of public officials; 4) The politicized role of the military is a threat to democratic life and 5)The Philippines will continue to be mired in elite and traditional politics despite civil society efforts.

Erap was a WYSWYG (What You See is What You Get) president.  The "masa" loved him because of his natural transparency. On the contrary, he is one of the biggest disappointments in Philippine political life because he lived a double life, "rivaling, in the amount of lies unearthed, the excesses of the Marcos dictatorship" (pp. 115). Machiavelli could have advised Erap to voluntarily relinquish his position mainly because "fortuna" was not kind to him. Erap attempted to hold on to power. Up to now, he never admitted that he violated the trust of the people. History is summoned to show that the "masa" never committed a mistake electing him into office (because they trusted him) and likewise, never went wrong when they decided to get rid of him from office (because Erap failed them).

As an old adage declares, "Old people die. Young people forget." Filipinos are known to have high tolerance of public misconduct and corruption. May the painful lessons of the Estrada administration and EDSA 2 be not relegated to trash bin of Philippine history. The volume may be misconstrued as a "biased" work of a disgruntled academic. EDSA 2, however, vindicated the Laquian couple. The book forewarns the younger generation of  the long-term consequences of electing an incompetent president who is not only prone to lackadaisical performance but can also be swayed by personal loyalties and friendships.




[1] Vanzi, Sol Jose. 2000. Transcript of Remarks which cost Laquian his job. Available at  http://www.newsflash.org/2000/03/pe/pe001083.htm (accessed January 20, 2013)

Tuesday, January 15, 2013

PERA NG BAYAN, PANG-BONUS LANG?

Katulad ng kaniyang campaign slogan, "Gusto ko happy ka!", pinasaya ni Senate President Juan Ponce Enrile ang Kapaskuhan ng mga miyembro ng Senado sa pagbibigay ng tig-1.6M na pondo para sa opisina ng 8 senador at tig-P250,000 naman sa apat pa. Kung legalidad ang pag-uusapan, walang "unconscionable" o kagulat-gulat sa ginawa ng Senate President. Madalas na itong ginagawa ng maraming ahensiya ng pamahalaan na nagnanais na palakihin ang kanilang savings sa pagtatapos ng taon o fiscal year. Para kay Enrile, hindi ito suhol kundi dagdag na budget para sa Maintenance and Other Operating Expenses (MOOE) ng kaniyang mga kasama. Pero, ang tanong, bakit kailangang ibigay ang  MOOE sa pagtatapos ng taon? Bakit hindi na lamang ibalik sa National Treasury ang pondo upang magamit sa ibang pangangailangan?

Sa isang bansang maraming naghihirap, hindi katanggap-tanggap ang ganitong uri ng paggamit ng pera ng pamahalaan. Ang Senado ay hindi pinaaandar ng pera ng isang pribadong kumpanya kundi ng buwis  ng sambayanan. Kung nagpiyesta ang mga staff ng Senado sa malalaking bonus, maraming empleyado naman ng Department of Agriculture, National Housing Authority at ilang government owned and controlled corporations (GOCCs) ang minabuting ibigay na lamang ang kanilang Christmas bonus sa mga biktima ng bagyong Pablo.

Samu't saring estratehiya ang ginagawa ng maraming ahensiya ng gobyerno upang lumaki ang kanilang pondo. Naririyang hindi pinupuno ang mga  vacant positions upang maging savings ang mga pondong inilaan ngunit hindi ginamit para sa mga nabakanteng posisyon. Maituturing itong "enforced savings". Ito ang kailangang busisiin ng Commission on Audit (COA) upang magamit nang wasto ang pera ng bayan.

Pinalutang din ng isyu kung paano nakasandig sa personalidad at pera ang pulitika ng bansa. Hindi prinsipyo at plataporma ang mahalaga kundi koneksyon sa makapangyarihan ang labanan.  Ginagamit ng mga pulitiko ang pondo ng pamahalaan upang isulong ang kanilang personal na agenda at interes.

Mahalaga ring malaman ng sambayanan ang mga "perks" o benepisyo na makukuha kung ikaw ay nasa puwesto. Dagdag sa P75,000 na suweldo kada buwan ng isang senador, may natatangap pa siya, taon-taon, na P200M Priority Development Assistance Fund (PDAF) o pork barrel, P2.2M para sa suweldo ng kaniyang staff, P500,000 travel allowance at 30,000 hanggang 60,000 kada buwan na honorarium bilang chairperson o miyembro ng isang Senate Committee. Ang isang senador ay maaring maging chairperson o miyembro ng mahigit isang komite. Ang mga travel allowances ay ibinibigay sa kaniya, umalis man siya ng bansa o hindi. Hindi nakakapagtakang maraming nagnanais na makatuntong sa Senado.

Sa ganitong kalakaran ng pulitikang Pinoy mas tumitingkad ang babala ng Panginoon sa lahat ng nasa kapangyarihan. Hindi natin maaring paglingkuran nang sabay ang Diyos at ang kayamanan (Mateo 6:19,24). Ilang beses nang ipinakita ng kasaysayan na ang pagkagumon sa pagkamal ng kayamanan ang isang dahilan upang matanggal ang isang lider sa pamumuno. Lagi nating balikan at isabuhay ang diwa ng EDSA 1 at 2--na walang karapatang manatili sa puwesto ang mga lider na gahaman sa salapi at kapangyarihan.

Itinatadhana rin ng RA 6713 o batas sa etika ng paglilingkod sa bayan na kailangang mamuhay nang simple ang mga empleyado sa gobyerno. Sinasabi sa section 4(h) ng batas: "Public officials and employees and their families shall lead modest lives appropriate to their positions and income. They shall not indulge in extravagant or ostentatious display of wealth in any form." Nakikita ba natin ito sa ating mga Senador at Kongresista? Kinakatawan ba talaga nila ang sambayanan, lalo na ang mga nagdarahop at naghihirap, kung sila mismo ay hindi sanay sa simpleng pamumuhay?

Naging dukha ang Panginoon upang ipahayag sa lahat na hindi kayamanan ang magbibigay-kahulugan sa buhay (2 Corinto 8:9). Ang "pagmamahal" sa salapi ang isa sa ugat ng kasamaan sa lipunan (1 Timoteo 6:9-10). Ito ang maglalayo sa atin sa katuwiran at kabanalan ng Panginoon (Hebreo 13:5). 

Ito po si Ronald Molmisa para sa Opinyon ng Pilipino. Dahil sa isang bansang may demokrasya, opinyon ng bawat isa ay mahalaga.